Daderprofiel

Er zijn meerdere manieren waarop daders worden ingedeeld we geven hier de drie voornaamste:

volgens hun motieven
volgens de aard van hun obsessie
volgens psychologische/psychiatrische maatstaf

Daders ingedeeld volgens hun motieven

Naar de motieven van daders werd al heel wat onderzoek verricht. Het ligt niet in onze bedoeling hier een overzicht te geven van de resultaten van deze onderzoeken, maar wel u een idee te geven waarom daders stalken.

Zij die de breuk met hun slachtoffer niet aanvaarden.
De stalker heeft een relatie met het slachtoffer gehad, maar kan of wil de breuk niet aanvaarden en stelt letterlijk alles in het werk om de relatie te herstellen.
Vaak was er tijdens de relatie al sprake van een scheefgetrokken machtsverhouding tussen de dader en het slachtoffer. De stalker kan het niet verdragen dat hij/zij het leven van zijn/haar (onderdanige) partner niet meer beheerst en wil dan ook opnieuw macht uitoefenen op zijn slachtoffer. Deze categorie is vrij gevaarlijk. De belagers deinzen vaak nergens voor terug om opnieuw macht over het slachtoffer te bekomen. De stalker gebruikt vaak een of meerdere van volgende technieken: bedreigingen, lichamelijke mishandeling, aanranding, verkrachting en zelfs moord. Deze stalkers zijn meestal mannen en worden door psychiaters beschreven als psychopathisch met meerdere persoonlijkheidsstoornissen. Zij hebben vaak een lage zelfwaardering, zijn extreem jaloers en emotioneel onvolwassen en vertonen gevoelens van machteloosheid.

De stalker wil een relatie met het slachtoffer.
Meestal kennen dader en slachtoffer elkaar, maar het kunnen net zo goed vreemden voor elkaar zijn. Er is echter nooit een liefdesrelatie tussen dader en slachtoffer geweest. Stalkers uit deze categorie zijn meestal collega's, kennissen of buren. De stalker wil een relatie met het slachtoffer en maakt avances, doch kent hierbij geen grenzen en stelt alles in het werk om in het leven van het slachtoffer binnen te dringen. Het gedrag van deze stalker is minder gevaarlijk dan deze van de eerste categorie alhoewel er ook vormen van agressie kunnen optreden indien het slachtoffer de liefdesgevoelens van de stalker niet beantwoordt. Vaak slaan de liefdesgevoelens van de stalker om in haat en de stalker zal het niet nalaten om het slachtoffer (of diens vrienden, familie en zelfs derden) te straffen. Uitspattingen van geweld komen in deze categorie voor maar zijn eerder uitzonderingen dan gewoonte. De meerderheid van stalkers in deze categorie zijn vrouwen.

De stalker leeft met het idee dat het slachtoffer avances maakt.
Deze stalkers hebben eveneens geen relatie gehad met hun slachtoffer. Zij leven echter met het idee dat het slachtoffer avances maakt. Wanneer het slachtoffer gewoon vriendelijk is tegenover de stalker, wordt dit door de stalker opgevat als liefdessignalen. De stalker ontwikkelt allerlei waanideeën over de verliefdheid van het slachtoffer. Meestal is deze stalker zich niet bewust van zijn/haar gedrag en lijdt aan geestesstoornissen en wanen. Vaak is de stalker een ongetrouwd persoon die een eenzaam leven leidt. Zij hebben een gemis in hun leven, namelijk een persoon die van hen houdt. Vaak zijn ze ook sociaal gestoord, niet in staat om een intieme- of vriendschapsrelatie op te bouwen en zijn tevens niet contactvaardig. De kans bestaat dat deze stalker ook gewelddadig gedrag vertoont. Soms geloven zij immers dat het ultieme middel om een reünie met hun slachtoffer te bewerkstelligen de dood van het slachtoffer is. Vaak belaagt de dader ook meerdere slachtoffers na elkaar. In deze categorie zijn zowel mannen als vrouwen vertegenwoordigd. Het slachtoffer is vaak iemand uit een hogere sociale klasse, waarnaar de dader enorm opkijkt.

Daders volgens de aard van de obsessie

Hierbij worden een tweetal typologieën gehanteerd:

typologie van Wallace en Kelty
typologie van Gavin De Becker

De stalker wil een vroegere intieme relatie herstellen (domestic stalker)

De stalker die zich wil wreken op zijn/haar ex-partner (love-scorned stalker), deze uit voornamelijk beledigingen en bedreigingen.

De stalker die vooral uit is op geweld en vaak een extreme moordlust heeft (hitstalker), in deze categorie worden ook seriemoordenaars en serieverkrachters geplaatst)

De stalker op zoek naar een beroemdheid (celebrity stalker)

De stalker die er op uit is een relatie met het slachtoffer te beginnen (luststalker)

De stalker die een politiek tegenstander tracht te treffen (political stalker)

Stalkers die een relatie met hun slachtoffer willen aangaan en die er alles aan doen om de liefde van hun slachtoffer in te winnen (attachment-seekers)

Stalkers die lijden aan geestesstoornissen, waarbij bepaalde wanen hun gedrag bepalen (delusion-based stalker). De stalker gelooft bijvoorbeeld dat het slachtoffer van hem houdt.

Stalkers die hun slachtoffer gebruiken om bepaalde doeleinden te bereiken (identity-seekers). Zoals bijvoorbeeld beroemdheid, bij deze categorie komt geweld meermaals voor)

Stalkers die belust zijn op wraak en die zich willen wreken op hun slachtoffer waarvan de stalker denkt dat het slachtoffer hem/haar veracht of te min vindt (rejection-based). Bij deze stalker komt geweld vaak voor en is de drang om het slachtoffer te doden vaak aanwezig.

Daders volgens psychologische/psychiatrische maatstaf

Hier maken we onderscheid tussen twee categoriën:

De psychotische stalker
De psychopathische stalker.

De psychotische stalker

De stalker is zich niet bewust van zijn/haar belagend gedrag. Hij/zij beseft zich dan ook niet dit gedrag ongewenst is door het slachtoffer. De stalker leeft als het ware in een soort waan (fantasiewereld) waarin hij een liefdesrelatie met het slachtoffer aangaat. Hij/zij denkt dat hij doet wat het slachtoffer van hem verwacht. De stalker begrijpt niet dat het slachtoffer hem/haar radicaal afwijst. De stalker stelt zijn/haar gedragingen af op de fantasiewereld waarin hij leeft. Hij/zij vertoont dan ook buitensporig gedrag voor de buitenwereld. Bij deze stalkers mogen we spreken van geestesstoornissen en wanen. Uitspattingen van geweld zijn mogelijk, maar komen niet per definitie voor. Tijdens de eerste maanden dat hij/zij een slachtoffer lastig valt is er zelden sprake van geweld, een escalatie van geweld vindt meestal pas na een zeker tijdsverloop plaats.

De psychopathische stalker.

Deze stalker dienen we te plaatsen in de categorie "zeer gevaarlijk". Hij/zij zal er niet voor terugschrikken om geweld te gebruiken. De dader is zich meestal bewust van zijn gedrag en handelt doelgericht met de bedoeling zijn slachtoffer leed te berokkenen. Meestal is het motief om het slachtoffer te belagen terug te vinden in het feit dat de stalker een soort machtspositie tegenover de belaagde wil handhaven of verkrijgen. Hij/zij wil kost wat kost het leven van de gestalkte beheersen en zal er ook niet voor terugdeinzen geweld te gebruiken. De dader doet alsof hij/zij emoties heeft, maar is meestal niet in staat deze emoties ook werkelijk te voelen. Deze daders lijden aan psychiatrische- en meerdere persoonlijkheidsstoornissen. De daders slagen er vaak in om zich normaal en gevoelig voor te doen aan de buitenwereld. Hierdoor zijn ze echter juist extra gevaarlijk. Zij zijn vaak ook specialisten in het manipuleren en beliegen van mensen. Hier gaat het meestal over een machtsstrijd tussen dader en slachtoffer en niet om een hopeloze liefde. De dader kan een bekende van het slachtoffer zijn (ex-partner), maar het kan ook een volledig onbekende van het slachtoffer zijn.

Daderprofiel.

Volgens de gegevens die wij van onze slachtoffers bekwamen, mogen we stellen dat ongeveer 80% van de daders mannen zijn. (Volgens andere onderzoekers zou dit zelfs kunnen oplopen tot meer dan 90%)

Conclusie: de dader is meestal iemand van het mannelijke geslacht.

Indien uw stalker echter een vrouw is, is de kans zeer groot dat u te maken heeft met de meest gestoorde soort van stalker. Uit onderzoek blijkt immers dat een vrouwelijke stalker meestal ontoerekeningsvatbaar is.

Alhoewel we stalkers in alle leeftijdscategorieën terugvinden, bevindt de meerderheid van de stalkers zich in de leeftijdscategorie van 25 tot 45 jaar.

Hier kunnen we geen specifiek profiel opgeven. Stalkers verschillen sterk op het gebied van studies en beroepsniveau.
Stalkers die echter een hoger opleidingsniveau hebben, zullen minder snel overgaan tot fysiek geweld, maar vallen het slachtoffer frequent psychisch aan en gebruiken vaak indirecte dreigementen.

Ook hier kunnen we geen specifiek profiel opgeven. Stellen dat bijvoorbeeld de stalker per definitie een moeilijke jeugd gehad heeft, slaat nergens op.

Stalkers vertonen een hoge graad van recidivisme. Het krijgen van een bekeuring door de politie zal de stalker meestal niet tegenhouden zijn daden verder te zetten. Het heeft zelfs vaak een omgekeerd effect. Zo zal een stalker die een contact- of straatverbod opgelegd heeft gekregen, vaak nog vaker contact met zijn slachtoffer zoeken of in diens straat vertoeven.

Bij stalking door een ex-partner, blijkt een duidelijk verband te bestaan tussen het gebruik van geweld (fysieke mishandeling en/of seksueel misbruik) tijdens de relatie door deze ex-partner. Bepaalde onderzoeken tonen immers aan dat bij geweldsdelicten tussen partners met moord of doodslag tot gevolg, dit in meer dan 15% van de gevallen vooraf gegaan werd door stalking.

Deze kunnen we in drie voorname groepen indelen:

U heeft het meeste kans gestalkt te worden door iemand waarmee u een intieme relatie heeft of had. M.a.w. partner, ex-partner, slippertje, …

De tweede groep waaruit uw stalker kan komen zijn uw collega's, buren, uw vriendenkring, kennissen, enz. M.a.w. het slachtoffer en de stalker kennen elkaar persoonlijk maar hebben geen intieme relatie met elkaar gehad. Enkele voorbeelden: een collega of kennis die hopeloos verliefd op u is en die u niet beantwoordt of waarvan u gewoonweg geen weet heeft. Kleine of grotere conflicten met buren, die uiteindelijk ontaarden in gestalkt worden door de tegenpartij.

De derde groep, zijn de vreemden, de dader en het slachtoffer kennen elkaar niet persoonlijk. De slachtoffers in deze categorie zijn vaak bekende persoonlijkheden zoals politici, zangers, filmsterren, onderwijzend personeel, …