WAT IS PESTEN ?

Juridische benadering

Geweld:

Elke feitelijkheid waarbij een werknemer of een andere persoon waarop deze wetgeving van toepassing is, psychisch of fysiek wordt bedreigd of aangevallen bij de uitvoering van het werk.

Pesterijen:

Meerdere gelijkaardige of uiteenlopende onrechtmatige gedragingen, buiten of binnen de onderneming of instelling, die plaats hebben gedurende een bepaalde tijd, die tot doel of gevolg hebben dat de persoonlijkheid, de waardigheid of de fysieke of psychische integriteit van een werknemer of een ander persoon waarop deze wetgeving van toepassing is bij de uitvoering van zijn werk wordt aangetast, dat zijn betrekking in gevaar wordt gebracht of dat een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende omgeving wordt gecreëerd en die zich inzonderheid uiten in woorden, bedreigingen, handelingen, gebaren of eenzijdige geschriften. Deze gedragingen kunnen inzonderheid verband houden met godsdienst of overtuiging, handicap, leeftijd, seksuele geaardheid, geslacht, ras of etnische afstamming.

Ongewenst seksueel gedrag:

Elke vorm van ongewenst verbaal, non-verbaal of lichamelijk gedrag met een seksuele connotatie dat als doel of gevolg heeft dat de waardigheid van een persoon wordt aangetast of een bedreigende, vijandige, beledigende, vernederende of kwetsende omgeving wordt gecreëerd.

Wetenschappelijke benadering

De juridische definities en bepalingen van het fenomeen zijn goed om de werkgever attent te maken op hun verantwoordelijkheden. Voor doelwitten van pesterijen echter, zijn deze niet in staat op een concrete manier aan te geven wanneer men nu precies kan spreken over geweld of pesterijen. De definitie is gewoonweg te vaag. Bestaand wetenschappelijk onderzoek geeft nochtans een dieper inzicht in wat pesten nu precies is. Onderzoekers zoals Heinz Leymann, Tim Field en Dr. Ruth en Gary Namie hebben tijdens interviews, onderzoek en betrokkenheid bij 10.000'en gevallen van pesterijen informatie gekregen over: 1. Pesten in de praktijk

2. Vormen van pesterijen

3. Pesttechnieken

4. Profielen van de daders

5. Profielen van de doelwitten

6. De gevolgen voor de doelwitten bij langdurige blootstelling aan pesterijen

Volgens Tim Field is pesten een aanhoudend ongewenst gedrag, dat meestal bestaat uit ongefundeerde en onjuiste kritiek, vitterijen, het zoeken van fouten, exclusie, isoleren, uitlichten en anders behandeld worden, vernederd worden, overdreven in het oog gehouden worden en zoveel meer. Op de werkvloer vertaalt zich dit meestal in vervormde en verzonnen betichtingen van slechte prestaties.

Zijn definitie is de volgende:

"Pesten op de werkvloer is een dwangmatige nood om agressie te vertonen door het uitdrukken van tekortkomingen van anderen via controle en onderdrukking. Pesten wordt ondersteund door het ontwijken van verantwoordelijkheden en versterkt door een klimaat van angst, onwetendheid, onverschilligheid, stilte, ontkenning, ongeloof, misleiding en tolerantie en beloning voor de pester".

Waarom pesten mensen?

Het doel van pesten is het verbergen van eigen tekortkomingen. Als je gepest wordt door je baas dan heeft dat niets te maken met management. Goede managers realiseren en beheren, slechte managers pesten. Management is management en pesterijen zijn geen management. Daarom geeft iedereen die ervoor kiest om te pesten eigenlijk toe dat ze tekortkomingen hebben en de maat waarin ze pesten is een maat voor hun tekortkomingen. Pesters projecteren hun eigen tekortkomingen op die van anderen. De reden hiervoor is:

• Het vermijden van hun tekortkomingen onder ogen te zien en er iets aan te moeten doen

• Het vermijden om hun verantwoordelijkheid te nemen voor hun gedrag en het effect dat het heeft op anderen

• Het minimaliseren van hun angst om gezien te worden als diegene die ze zijn namelijk zwake, ontoereikende en dikwijls incompetente mensen

• Het afleiden van de aandacht op hun incompetentie vooral in een erg onzekere of slecht gestuurde werkomgeving. Op deze manier houden slechte managers hun baan.

Deze manier van werken is erg contra-productief en resulteert in demoraliseren, demotivatie, vervreemding, … Pesters staan aan het hoofd van inefficiënte organisaties waar afwezigheid door ziekte en overheadkosten hoog zijn terwijl moraal, productiviteit en winstgevendheid laag zijn. De handelsmerken van de pester zijn projectie en ontkenning.

Pesten is een vorm van mishandeling en pesters – en ook onwetende werkgevers – gaan dikwijls zeer ver om de doelwitten van pesten stil te houden en maken hierbij gebruik van dreigementen van ontslag of disciplinaire stappen, … Pesters vrezen het meest dat hun eigen tekortkomingen ontmaskerd worden en dat ze publiekelijk verantwoording moeten afleggen voor hun gedrag. Dit is logisch omdat de primaire drijfveer van pesters het verbergen van hun tekortkomingen is.
Deze mensen:

• Hebben nooit geleerd verantwoordelijkheid te aanvaarden voor hun gedrag

• Willen de voordelen genieten van in de volwassen wereld te leven maar willen niet de plichten en verantwoordelijkheden aanvaarden om deel uit te maken van die volwassen wereld

• Doen afstand van en ontkennen verantwoordelijkheid voor hun gedrag en de gevolgen ervan

• Kan niet en wilt niet erkennen welk het effect is van hun gedrag op anderen

• Wilt niet weten van andere manieren van gedragen

• Wilt niet erkennen dat er betere manieren zijn om zich te gedragen

In sommige gevallen kan het gaan om een dwangmatige handeling. De pester heeft dan iemand nodig om te pesten en het lijkt erop dat ze bijna niet kunnen overleven zonder een huidig doelwit. In tegenstelling tot de façade die deze mensen optrekken zijn ze erg onzeker en hebben een lage dunk van zichzelf. Deze lage dunk wordt benadrukt door alle studies omtrent pesten op het werk. Aangezien deze mensen tekort komen en niet in staat zijn de taken en verplichtingen van hun positie te vervullen (maar hebben geen enkele schroom om het salaris te aanvaarden) vrezen ze de ontmaskering. Deze vrees voor ontmaskering neigt dikwijls naar een vorm van paranoia.